Her yıl 10 Kasım sabahı saat 09.05'te Türkiye'nin her yerinde sirenler çalar, trafik durur, insanlar olduğu yerde saygı duruşunda bulunur. Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938'de bu saatte İstanbul'daki Dolmabahçe Sarayı'nda hayatını kaybetti.
10 Kasım'da neler yapılır?
- Saat 09.05'te saygı duruşu. Sirenler eşliğinde bir dakikalık saygı duruşu yapılır. Yoldaki araçlar durur, sürücüler çoğunlukla araçlarından iner.
- Bayraklar yarıya indirilir. Resmi kurumlarda ve pek çok binada Türk bayrağı gün boyunca yarıya indirilir.
- Anıtkabir ziyareti. Devlet erkânının resmi töreninin ardından Anıtkabir gün boyunca on binlerce ziyaretçiyi ağırlar.
- Okullarda anma törenleri. Öğrenciler şiir ve yazılarla Atatürk'ü anar.
10 Kasım resmi tatil değildir; okullar ve iş yerleri açıktır.
Kısa bir kronoloji
- 1881: Selanik'te doğdu.
- 1905: Harp Akademisi'nden kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.
- 1915: Çanakkale Cephesi'nde Anafartalar Grubu Komutanı olarak savaşın seyrini değiştirdi.
- 19 Mayıs 1919: Samsun'a çıkarak Milli Mücadele'yi başlattı.
- 23 Nisan 1920: Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.
- 19 Eylül 1921: Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Meclis tarafından kendisine Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verildi.
- 30 Ağustos 1922: Büyük Taarruz, Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile zaferle sonuçlandı.
- 29 Ekim 1923: Cumhuriyet ilan edildi ve ilk cumhurbaşkanı seçildi.
- 1928: Yeni Türk harfleri kabul edildi; Millet Mektepleri Başöğretmenliği'ni üstlendi.
- 1934: Soyadı Kanunu ile Meclis tarafından kendisine "Atatürk" soyadı verildi.
- 10 Kasım 1938: İstanbul'da, Dolmabahçe Sarayı'nda hayatını kaybetti. Naaşı 1953'te Anıtkabir'e taşındı.
Bugün okunabilecek kaynaklar
Atatürk'ü kendi kaleminden tanımak isteyenler için ilk adres Nutuk. Milli Mücadele'yi 1919'dan itibaren bizzat anlattığı bu metin, sadeleştirilmiş baskılarıyla bugün rahatlıkla okunabiliyor. Andrew Mango'nun Atatürk biyografisi ve Şevket Süreyya Aydemir'in Tek Adam'ı da en çok önerilen eserler arasında.
Çocuklarla birlikte Anıtkabir'i ziyaret etmek de, içindeki Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi'ni gezmek de bu günü anlamlı geçirmenin güzel yollarından. Müze, savaş dönemine ait belgeleri ve Atatürk'ün kişisel eşyalarını bir arada görebileceğiniz en kapsamlı yer.
Diğer milli günlerle ilgili yazılar: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı ve 18 Mart Çanakkale Zaferi.