18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü

Her yıl 18 Mart'ta Çanakkale Zaferi ve bu topraklar için hayatını kaybeden bütün şehitler anılıyor. Günün tarihi, 1915'te İtilaf devletlerinin donanmasıyla Çanakkale Boğazı'nı geçme girişiminin ağır kayıplarla püskürtüldüğü güne dayanıyor.

Neden Çanakkale?

Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiltere ve Fransa, Çanakkale Boğazı'nı geçip İstanbul'u ele geçirmeyi planlıyordu. Böylece Osmanlı Devleti'ni savaş dışı bırakacak ve müttefikleri Rusya'ya deniz yoluyla yardım ulaştırabileceklerdi. Plan kâğıt üzerinde kısa ve kesin bir hamleydi.

18 Mart 1915: Boğaz geçilemiyor

Şubat ayından itibaren boğaz girişindeki tabyalar bombalandı. Büyük saldırı 18 Mart sabahı başladı. Dönemin en güçlü zırhlılarından oluşan filo boğaza girdi, ancak birkaç gün önce Nusret mayın gemisinin Erenköy koyuna gizlice döşediği mayınlar hesapta yoktu. Gün sonunda Bouvet, Irresistible ve Ocean zırhlıları battı, birçok gemi de ağır hasar aldı. Donanma geri çekildi ve boğazı denizden geçme fikrinden vazgeçildi.

Gelibolu'da kara savaşları

Denizde sonuç alamayan İtilaf kuvvetleri 25 Nisan 1915'te Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yaptı. Aylarca süren siper savaşlarında Conkbayırı, Arıburnu ve Anafartalar gibi isimler tarihe geçti. Yarbay Mustafa Kemal'in komuta ettiği birlikler, kritik anlarda savunmanın kırılmasını engelledi. İtilaf kuvvetleri Aralık 1915 ile Ocak 1916 arasında yarımadayı tamamen boşalttı.

Savaşın bedeli iki taraf için de çok ağırdı. Yüz binlerce asker hayatını kaybetti ya da yaralandı. Gelibolu bugün sadece Türkiye için değil, Avustralya ve Yeni Zelanda için de ulusal hafızanın önemli bir parçası; 25 Nisan bu ülkelerde Anzak Günü olarak anılıyor.

Bugün Çanakkale'yi ziyaret etmek

Gelibolu Yarımadası Tarihi Alan Başkanlığı'nın yönettiği bölgede şehitlikler, anıtlar ve tanıtım merkezleri bulunuyor. Çanakkale Şehitleri Abidesi, 57. Alay Şehitliği, Conkbayırı ve Seddülbahir en çok ziyaret edilen yerler. Kilitbahir Kalesi ve Nusret mayın gemisinin müze olarak sergilenen replikası da 18 Mart'ı anlamak için mutlaka görülmesi gereken duraklar.

Ziyaret için en uygun zaman ilkbahar ve sonbahar. Yarımada geniş bir alana yayıldığı için rehberli bir tur ya da en az tam bir günlük plan yapmanızı öneririm.

İlgili yazılar: 30 Ağustos Zafer Bayramı ve 10 Kasım Atatürk'ü Anma Günü.