DNS ve VPN Arasındaki Fark Nedir?

Bir dönem Türkiye'de bazı sitelere erişim engellendiğinde herkesin birbirine verdiği tavsiye aynıydı: "DNS'ini değiştir." Sonra bu tavsiye yetmemeye başladı ve yerini "VPN kullan"a bıraktı. İki yöntem aynı işi yapıyormuş gibi anılsa da aslında bambaşka şeyler. Farkı bilmek hem güvenlik hem de gizlilik açısından önemli.

DNS ne yapar?

DNS, yazdığınız alan adının hangi IP adresine karşılık geldiğini söyleyen sistemdir. DNS sunucunuzu değiştirdiğinizde değişen tek şey bu sorunun kime sorulduğudur. Siteye bağlantınız yine aynı internet sağlayıcısı üzerinden, aynı IP adresinizle kurulur.

Yani DNS değiştirmek:

• IP adresinizi gizlemez,
• trafiğinizi şifrelemez,
• sağlayıcınızın hangi sunuculara bağlandığınızı görmesini engellemez.

Erişim engelleri yalnızca DNS seviyesinde uygulandığında DNS değiştirmek o engeli aşmaya yetiyordu. Bugün engellerin büyük kısmı IP ve SNI (bağlantı sırasında açıkta giden alan adı bilgisi) seviyesinde yapıldığı için bu yöntem çoğu durumda artık işe yaramıyor.

VPN ne yapar?

VPN, cihazınızla VPN sunucusu arasında şifreli bir tünel kurar. Bütün internet trafiğiniz önce bu sunucuya gider, oradan hedef siteye ulaşır. Sonuç olarak:

• Siteler sizin değil, VPN sunucusunun IP adresini görür.
• İnternet sağlayıcınız sadece bir VPN sunucusuna bağlandığınızı görür, içeriği göremez.
• Açık Wi-Fi ağlarında (kafe, otel, havalimanı) trafiğiniz başkalarınca okunamaz.

Bedeli de var: trafik fazladan bir duraktan geçtiği için gecikme artar, uzak bir sunucu seçerseniz hız düşer. Ayrıca artık bütün trafiğinize güvendiğiniz kişi VPN firmasıdır.

Yan yana karşılaştırma

Arada bir seçenek: şifreli DNS

Klasik DNS sorguları açık metin olarak gider; yani ağdaki herkes hangi siteleri sorduğunuzu görebilir. DNS over HTTPS (DoH) ve DNS over TLS (DoT) bu sorguları şifreler. Chrome, Firefox ve Edge'de "Güvenli DNS kullan" seçeneğiyle, Android'de ise "Özel DNS" ayarıyla açılabilir. VPN'in sağladığı korumayı vermez ama sorgularınızın yolda okunmasını engeller ve hiçbir hız kaybı yaratmaz.

Hangisini ne zaman kullanmalı?

• Sadece sayfalar daha hızlı açılsın, zararlı siteler engellensin istiyorsanız: DNS değiştirin, mümkünse şifreli DNS'i açın.
• Açık Wi-Fi ağlarına sık bağlanıyorsanız: VPN kullanın.
• Yurt dışındayken Türkiye'deki bankacılık ya da yayın hizmetlerine erişmeniz gerekiyorsa: Türkiye'de sunucusu olan bir VPN işinizi görür.

VPN seçerken "ücretsiz" kelimesine dikkat edin. Bir sunucu ağını işletmek pahalıdır; parasını sizden almayan bir hizmetin bu masrafı başka bir yerden, çoğu zaman sizin verinizden çıkarması muhtemeldir. Kayıt tutmama politikası bağımsız bir firma tarafından denetlenmiş, köklü servisleri tercih edin.

Son bir not: VPN, erişim engellerini teknik olarak aşmanızı sağlayabilir ama bir içeriğe erişimin yasal olup olmadığını değiştirmez. Kullandığınız hizmetin bulunduğunuz ülkedeki hukuki durumunu bilmek sizin sorumluluğunuzda.

DNS ayarlarını nasıl değiştireceğinizi adım adım görmek için DNS ayarları ve güncel DNS adresleri yazısına bakabilirsiniz.